Sağlıklı bitkiler, Sağlıklı Ekosistem
HMKÜ Bitki Sağlığı Kliniği Uygulama ve Araştırma Merkezi, Müdürü Prof. Dr. Şener Kurt tarafından “Döngüsel Ekonomi, Atık Yönetimi ve Sürdürülebilirlik Sempozyumu (DASS-2025)” kapsamında “Bitki Sağlığında Sürdürülebilirlik ve Döngüsel Ekonomi: HMKÜ Bitki Sağlığı Kliniği Örneği” başlıklı sunum ile tanıtıldı.
Yazar : Serhat Özkan
Şekil 1. 0 Biber yaprağında saman akarının tipik zararı.
Akarların böceklerden farklı bir yaşam evreleri vardır. Bilindiği üzere, yaygın olarak görülen böceklerde “holometabola ve hemimetabola” görülmektedir. Holometabola (tambaşkalaşım): Yumurta, larva, pupa ve ergin dönem şeklinde bir yaşam döngüsü vardır. Bir diğeri ise Hemimetabola (yarıbaşkalaşım) olarak adlandırılır. Yumurta, nimf ve ergin şeklinde yaşam döngüleri vardır. Akarlarda ise daha farklı bir yaşam döngüsü görülür bu yumurta, larva ve ergin şeklindedir. Akarlar yumurtadan çıktıklarında ergine benzerdirler fakat üç çift bacağa sahiptirler, larva döneminin sonuna geldiklerinde dördüncü çift bacak çıkar ve erginle aynı görünüşe sahip olurlar.
Herbaryum, teşhis kriterlerini kaybetmemiş, yeterli olgunlukta ve tüm aksamlarının tam olduğundan emin olunan bitkilerin, iki plaka arasında baskı yapılarak kurutulmuş örnekleri ve vejetatif organlarıdır.
Şekil 1.0 Vicia sativa L. herbaryumu.
Herbaryum neden yapılır: bitkileri mevsime bağımlı kalmadan inceleyebilmek, ihtiyaç duyulan zamanlarda görebilmek, uzun yıllar saklayabilmek ve teşhis yapabilmek amacıyla bitkilerin herbaryumu yapılmaktadır.
Herbaryum yapılırken gerekli olan malzemeler; bitkinin büyüklüğüne bağlı olarak seçilmiş 35×50 boyutlarında düz tahta baskılar, verileri kaydetmek için not defteri, kalemler, kurutma kağıtları (ekonomik olması açısından gazete de tercih edilebilir), bitkileri topraktan sökebilmek için çapa, kazma veya bıçak, dikenli bitkiler için eldivenler.
Continue reading “Herbaryum nedir ve nasıl yapılır?”
Mısır, sıcak iklim bitkisidir. Çimlenmesi için gerekli minimum toprak sıcaklığı yaklaşık 10 °C’dir. Bitki için ideal sıcaklık 25-30 °C olurken, 35 °C’nin üzerindeki sıcaklıklarda ise döllenme neredeyse durma noktasına gelir.
Ekimin yapılabilmesi için mevsim sıcaklıklarının mısır bitkisine uygun seviyelere geldiğinden emin olunmalıdır. Çünkü bölgeden bölgeye değişen mevsim olayları ekim şartlarını değiştirmektedir. Çiftçiler yıllardır kazandıkları tecrübeleriyle kendileri için en uygun zamanı belirleseler de sürekli değişen mevsim, plansız bir yağmurun yağması gibi faktörler zamanın kaymasına neden olabilir. Ekimin yapılması gereken zamandan daha erken veya daha geç yapılması halinde ekim sürecinin farklı izlenmesi gerekmektedir.
Bütün şartların normal olduğunu varsayarsak, ekim için en uygun çeşit belirlenir ve hazırlıklara başlanır. Bu süreçte maksimum verim elde etmek için kaliteli, yüksek verim açısından geliştirilmiş ve saflık derecesi yüksek sertifikalı tohumluklar kullanılmalıdır. Doğru bir tohum seçiminin ardından ekim yapılacak mibzer makinesinin uygunluğu büyük bir önem teşkil eder, bu süreçte yenilikçi teknolojileri olan ve hata oranı düşük makineler tercih edilmelidir.
Ekim sırasında gübreleme ve tohumlama beraber yapılacağından gübrenin, toprağın şartlarına ve besin ihtiyacına göre belirlenerek tohum yatağının 3-5 cm altına banda uygulama şeklinde NPK 20-20-20 gübrelemesi veya mikro granül gübreler tercih edilebilir. Doğru bir gübre seçimi sonucu direkt olarak etkileyeceğinden dikkatli olunmalıdır.
Tohumlar için ekim derinliği ortalama 5 cm olarak kabul edilir fakat bu tarlanın nem oranına bağlıdır, ekim sürecinde tohumların tav çizgisinde olması gerektiğinden, nem oranına göre tav çizgisi değişmektedir. Çünkü tav çizgisi çimlenmeyi doğrudan etkiler. İyi bir çimlenme için tav çizgisi belirlenerek toprağın, tohumların yüzey alanlarıyla mümkün olduğunca iyi temas etmesi sağlanır. Ekim derinliğini belirlerken nem oranı yüksek ise 4 cm’ye kadar ekilebilir eğer nem oranı düşük ise 6-7 cm’ye kadar çıkabilmektedir. 6-7 cm’ye ekim, genellikle derin ekim olarak nitelendirilir. Derin ekim yapılacaksa dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır. Bunlar; toprağın tekstürü, toprağın nem tutma kapasitesi, ilk sulamanın ne zaman yapılacağı gibi durumlar gözetilmelidir.
Bütün bu ekim sürecindeki temel sebep, ilk ekilen tohum ile son ekilen tohumun eş zamanlı bir şekilde çıkış yapmasını sağlamak veya bu farkı minimuma indirmektir. Eğer herhangi bir, iki tohum arasında çıkış farkı olursa birbirleri üzerinde gölgeleme yaparak gelişim farklılıklarının oluşmasına sebep olabilirler bu da verimde ciddi kayıplara sebep olmaktadır. Özetle bütün tohumlar eş zamanlı bir şekilde çıkış yapmalıdır ki yüksek verim elde edilebilsin.
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.
Böcekleri Niçin Toplarız?
Bitki zararlılarıyla daha iyi bir mücadele için bulundukları yerde var olan faydalı (predatör) veya zararlı (fitofag) böceklerin ayırt edilmesi gerekmektedir. Bu ayırım ancak iyi bir eğitimle olabilir. Bu nedenle böcekler toplanarak muhafaza edilirler ki böcekler yakından incelenebilsin, teşhis edilebilsin. Bu süreçte böcekler sorumlu bir şekilde toplanmalıdır, sadece ihtiyaç olanı, ihtiyaç kadar ve habitatı tahrip etmeden ya da bunu asgari düzeyde yapmak gerekir.
Böceklerin Toplanması ve Saklanması
Böcekleri toplamadan önce nerede ve yılın hangi zamanlarında bulunabileceğinin bilinmesi gerekir. Örneğin böceklerin diyapoz (kışlama) döneminde olmamasına dikkat edilir. Bütün bu şartlar yerine getirildiğinde böcekler araziden atrap (ağ) yardımıyla zarar vermeden toplanarak falcon tüplerine veya kapaklı kavonazlara alınır.
Toplama sürecinde gereken aletler:
Şekil 1.1 Atrap, Falcon tüpleri, 0.7 numara iğne ve cımbız.
Şekil 1.2 Atrap yardımı ile böceklerin toplanması.
Şekil 1.3 Yakalanan böcekler falcon tüplerine alınır.
Şekil 1.4 İçerisinde %70’lik alkol bulunan falcon tüpü.
Toplanan Böceklerin Öldürülmesi
Toplama işleminden sonra öldürmek için, içerisinde %70 oranında etil alkol bulunan falcon tüplerine koyulabilir veya laboratuvar ortamında düşük sıcaklıklara maruz bırakılarak öldürülebilir. Bu süreçte böceğin şekline zarar vermemeye dikkat edilmelidir.
Şekil 1.6 İğneleme işlemi
Iğneleme, toplamadan sonra mümkün olduğunca çabuk yapılmalıdır. İğneleme yapılırken böceğe zarar vermemeye özen gösterilerek, iğne ve cımbız yardımıyla düzeltilir. Her böcek takımının veya familyanın iğneleme noktası farklıdır, doğru bir iğneleme yapıldıktan sonra bir süre bekletilerek böceklerin donması sağlanır.
Şekil 1.7 İğneleme işlemi bitmiş bir koleksiyon.
Son olarak strafora iğnelenen böcekler ara ara havalandırılarak uzun yıllar saklanmaya hazırdır. Bu süreçte güvelenmemesi için naftalin kullanılabilir.
“Kuzeybatı Pasifik’teki sıcak hava dalgaları, geniş çapta bitki örtüsünün yanmasına neden oldu ve bu durum fotosentezi ve genel bitki sağlığını olumsuz etkiledi.” (KTVZ).
“Avrupa’daki birçok ürün, yüksek sıcaklıklar nedeniyle şiddetli su stresi yaşadı ve bu durum, yaprakların kıvrılması ve solması gibi gözle görülür belirtilerle kendini gösterdi.” ((State of the Planet).
“Oregon’da, 2021’de meydana gelen ısı kubbesi olayı, ağaçlardaki yaprakların aşırı sıcak nedeniyle ‘pişerek’ kahverengiye ve kırmızıya dönmesine neden oldu; bu durum 2024’te yeniden gözlemlendi. (KTVZ).
“Dünyanın çeşitli yerlerindeki buğday mahsullerinde, yüksek sıcaklıkların çiçeklenme aşamasını etkilemesi nedeniyle tane tutumunda azalma görüldü.” (EOS Data Analytics).
“Kuzey Amerika’daki mahsullerde haşere aktivitesi arttı; haşereler sıcak koşullarda gelişerek zaten stres altında olan bitkilere daha fazla zarar verdi.” (State of the Planet) (EOS Data Analytics).
Bu örnekler, 2024 yılı Mayıs ve Haziran aylarında yaşanan aşırı sıcaklıkların bitkiler üzerindeki ciddi olumsuz etkilerini gözler önüne sermektedir. Bu durum, tarım sektörü ve ekosistemler üzerinde büyük bir tehdit oluşturmaktadır.
Sözcü Gazetesi, 26 Haziran 2024 tarihinde aşırı sıcaklıkların bitkiler üzerindeki etkilerini ele alan bir makale yayınladı. Haberde, yüksek sıcaklıkların bitkilerde fotosentez ve solunum süreçlerini olumsuz etkilediği, yaprak yanıklarına ve su kaybına yol açtığı belirtildi. Ayrıca, tarımsal ürünlerde verim kaybının ve bitki hastalıklarının artışının, ekonomik açıdan da ciddi sonuçlar doğurabileceği vurgulandı.
Habertürk’te yer alan bir başka haberde, tarım sektöründeki uzmanların görüşlerine yer verildi. Uzmanlar, aşırı sıcaklıkların özellikle yazlık bitkilerde stres yarattığını, çiçek ve meyve dökülmelerine neden olduğunu belirtti. Ayrıca, çiftçilerin bu duruma karşı çeşitli adaptasyon yöntemleri geliştirmesi gerektiği üzerinde duruldu.
Gazete Kocaeli, aşırı sıcaklıkların arı popülasyonları üzerindeki etkilerini ele alan bir haberde, dolaylı olarak bitkiler üzerindeki olumsuz etkileri de ele aldı. Arı popülasyonlarındaki azalma, tozlaşma süreçlerini olumsuz etkileyerek bitki çeşitliliğinde azalmaya neden olabilir.
Ekonomim’ de yer alan bir haberde, Aşırı sıcaklar tarımı olumsuz etkiledi! Üzüm bağları kavruldu
Dünyaca ünlü ihracat ürünü çekirdeksiz Sultani üzümün yetiştiği Manisa’da 45 dereceleri bulan hava sıcaklıkları üzüm bağlarını da olumsuz etkiledi. Yer yer bazı bağlarda güneş yanıkları tespit edildi. Saruhanlı Ziraat Odası Başkanı Aydoğan Okur, bağlarda sulama, sürme gibi işlemlerin gece saatlerinde yapılması gerektiğini söyledi.
Bitkiler aşırı sıcakları yenebilir mi?
Bilim insanları, bitkilerin sıcaklık artışlarına karşı verdikleri tepkileri kontrol eden moleküler mekanizmaları belirlemek için genetik ve biyokimyasal analizler gerçekleştirdi.
Bu tür bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmaları, bitkilerin aşırı sıcaklık stresine karşı korunması ve tarımsal verimliliğin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır
2024’ün Aşırı Sıcaklıkları Bitkileri Tehdit Ediyor: Çiftçiler Ne Yapmalı?
2024 yılı Mayıs ve Haziran aylarında yaşanan aşırı sıcaklıklar, bitkiler üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratmıştır. Bu durum, tarım sektöründe büyük endişe yaratmış ve çiftçilerin bu durumla nasıl başa çıkabileceği konusunda acil çözümler aranmasına neden olmuştur. Aşağıda, aşırı sıcaklıkların bitkiler üzerindeki etkilerini azaltmak için çiftçilerin alabileceği önlemler detaylandırılmaktadır:
1. Daha Dayanıklı Bitki Türleri Seçmek (EOS Data Analytics).
2. İleri Sulama Teknikleri Kullanmak (EOS Data Analytics).
3. Gölgeleme ve Koruma Önlemleri (EOS Data Analytics).
4. Toprak Yönetimi (EOS Data Analytics).
5. Bitki Besleme ve Destekleme
6. Erken Hasat ve Planlama (EOS Data Analytics).
Mayıs ve Haziran 2024’teki aşırı sıcaklıklar, çeşitli bitki türleri ve tarımsal uygulamalar üzerinde derin bir etki yarattı. Sıcak hava dalgası, fizyolojik stres ve su kaybından tozlaşmanın azalmasına ve zararlılara karşı artan duyarlılığa kadar hem çiftçiler hem de ekosistemler için çok sayıda zorluk yarattı. Bu sorunların ele alınması, ısıya dayanıklı bitki çeşitlerinin seçilmesi, sulama uygulamalarının optimize edilmesi ve sürdürülebilir uygulamalar yoluyla toprak sağlığının iyileştirilmesi gibi uyarlanabilir stratejiler gerektirir.
“Dünya ısındıkça, ölen bitkilerin sessiz çığlığı uymamız gereken bir uyarı yankılar.”
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.
Moraceae familyasına ait çok yıllık bitki türü olan incir ağaçları (Ficus carica L.) Dünyada en fazla Türkiye, A.B.D. Yunanistan ve İspanya’da yetiştirilmektedir. İncir subtropik (ılıman) bir iklim bitkisidir, kışları ılık, yazları sıcak ve kurak yerlerde yetiştirilmektedir. Yıllık ortalama sıcaklığın 18-20 °C olması gerekmektedir. Sıcaklığın, Temmuz-Eylül ayları arasında 25-30 °C’nin altına, kış aylarında ise, -9 °C’nin altına düşmemelidir. İncir ağacı -7, -8 °C’ye kadar dayanmaktadır. Ülkemizde de oldukça fazla yetiştirilmektedir. Fakat ağaçlar Batocera rufomaculata (İncir tropikal tekeböceği) tarafından tehdit altındadır.
Şekil 1.0 Ergin bir Batocera rufomaculata (DeGeer, 1775).
İncir ağaçlarında ciddi zarara neden olan Cerambycidae familyasından Batocera rufomaculata (DeGeer, 1775) incir tropikal tekeböceği olarak bilinen zararlıların erginleri yaklaşık olarak 50-60mm boyundadır (Şekil 1.0). Zararlı, kış mevsimini larva olarak ağaç gövdesinde geçirmektedir. Nisan-Mayıs aylarında çıkış yaparak geceleri uçuş aktivitesi göstermektedir. Çiftleşme sonrası dişiler yumurtalarını gövdeye, erozyona uğramış köklere ve ana dallara ağız parçaları ile açmış oldukları oyuklara teker teker bırakırlar. Yaklaşık olarak 10 gün içerisinde yumurtadan çıkış yapan larvalar ağacın gövdesine girerek değişik şekillerde galeriler açarak iler (Şekil 1.1). Larva evresi yaklaşık olarak 280 gün sürmektedir, bu süreç sonunda olgunlaşan larvalar pupa evresine geçerek 17 gün sonra çıkış yapar ve erginler ağaç gövdesinde açmış oldukları 20 mm çapında deliklerden çıkış yaparlar (Şekil 1.2) .
Şekil 1.1 Batocera rufomaculata larvalarının açmış oldukları galeriler.
Şekil 1.2 Batocera rufomaculata erginlerinin çıkış delikleri.
Zararlı, yılda 1 döl vermektedir (Sudhi-Aromma ve ark., 2007). İncir tropikal tekeböceği yumurtalarını bırakmak için genelde strese girmiş veya yaşlı incir ağaçlarını tercih etmektedir. Larvaların gövdede beslenmesi sonucunda yapraklarda sararma ve sürgün uçlarda kurumalar meydana gelir, gerekli mücadelelerin yapılmaması ağacın ölümüne sebep olmaktadır.
Şekil 1.3 Batocera rufomaculata (DeGeer, 1775) zararı sonucunda kurumuş bir incir ağacı.
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.
MALDI-TOF MS (Matrix-Assisted Laser Desorption/Ionization Time-of-Flight Mass Spectrometry), kütle spektrometresi genellikle proteinler, peptitler, lipitler ve polimerler gibi büyük biyomoleküllerin analizinde kullanılan bir kütle spektrometresi teknolojisidir. İşte bu teknolojinin bazı temel bileşenleri ve işleyişi hakkında bilgiler:
Temel Bileşenler ve İşleyiş
Uygulamalar
Avantajlar
Dezavantajlar
MALDI-TOF MS teknolojisi, biyolojik ve kimyasal analizlerde geniş bir uygulama yelpazesi sunar ve modern bilimde önemli bir araç haline gelmiştir.
Günümüzde, matris destekli lazer desorpsiyon / iyonizasyon uçuş süresi (MALDI-TOF) kütle spektrometresi (MS), Mikrobiyolojik çalışmalarda, türler bazında bitki ile ilişkili mantar, bakteri ve mayaların tanımlanmasında güncel tanımlama tekniklerine doğru bir alternatif sunan, hızlı, kullanımı kolay başarılı bir analitik teknik olarak kabul edilmiştir. MALDI-TOF MS tarafından yapılan mikroorganizma analiz prosedürleri teknik olarak basit ve hızlıdır. Ayrıca, geniş bir yelpazedeki önemli mikroorganizmaların tanımlanması için tekrarlanabilir ve ticari veri tabanları mevcuttur. MALDI-TOF MS, doğrudan bozulmamış bakteri, mantar ve mayadan spesifik peptidleri veya proteinleri analiz eder (Chalupová ve ark., 2014; Carolis ve ark., 2012).
Şekil 1. MALDI TOF MS cihazı (Uysal, A., 2019)
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Bitki Sağlığı Kliniği Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde hizmet verilmekte olan, Matrix asisted laser desorption ionization- time of flight mass spectrometry (MALDI-TOF MS) Mikroorganizma Tanımlama cihazında etanol formik asit ekstraksiyonu yöntemi ile elde edilen proteinler protein parmak izi eşleşmesi şeklinde kütüphane taraması yapılarak mikorganizmaların (bakteri, maya ve fungus) tanısı ortaya konulmaktadır. Cihazın flex kontrol yazılım programı (Biotyper 3.0; Microflex LT; Bruker Daltonics GmbH, Bremen, Germany) ile elde edilen spektrumlar, Maldi Biotyper Real-Time Classification (RTC) yazılımı (version.9) ile karşılaştırılarak tanı işlemi sürdürülmüştür. Analiz sonucunda, 1.700-3.000 arasında sarı/yeşil renkli olarak belirlenen veriler, güvenilir skor değeri olarak kabul edilmektedir. ( Uysal ve ark., 2018;Uysal, 2019; Uysal ve ark., 2020; Uysal ve ark. 2022).
Şekil 2. MALDI-TOF MS analiz tekniğinde iş akışını gösteren diagram (Uysal, A., 2019)
Bakteri örneklerinden elde edilen taze koloniler, MALDI TOF (Matrix Assisted Laser Desorption and Ionization Time-Of-Flight ) ile tanımlama yapılmak üzere Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Bitki Sağlığı Kliniği Uygulama ve Araştırma Merkezi’ne gönderilmiştir. Bu merkezde MALDI-TOF analizi ile mikroorganizma tanımlaması Uysal ve ark. (2019, 2020, 2022)’ndaki prosedür kullanılarak uygulanmıştır. Bunun için saf bakteri kültürlerinden ön protein izolasyonları yapılmış ve bu proteinlerin analizi sonucunda cihazdan elde edilen spektrumlar aracılığıyla cins ve tür teşhis işlemleri gerçekleştirilmiştir.
“MALDI-TOF MS, mikroskobik dünyayı görünür kılar.”
Dr. Aysun Uysal
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Bitki Sağlığı Kliniği Uygulama ve Araştırma Merkezi
X (Twitter): @bitkiklinigi @Aysunuysal2
Instagram: hmku_bisak
YAZAR : Dr. Aysun Uysal
Fındık küllemesi, özellikle fındık üretimi yapılan bölgelerde ciddi ekonomik kayıplara yol açan bir hastalıktır. Bu hastalığın etkeni, Phyllactinia guttata (Schltdl.) synonim olarak Erysiphe sp. adlı bir fungus (mantar) türüdür. Fındık küllemesi, yapraklarda, sürgünlerde ve meyvelerde beyaz veya gri renkte unumsu bir tabaka şeklinde belirir. Bu tabaka, fungusun sporlarının yoğun bir şekilde birikmesiyle oluşur ve bitkinin fotosentez yapmasını engelleyerek verim kaybına neden olur.
Hastalığın yayılması, özellikle nemli ve sıcak hava koşullarında hızlanır. Bu nedenle, fındık küllemesinin yayılmasını önlemek için iklim koşullarını ve tarım uygulamalarını dikkatle izlemek gereklidir. Kültürel önlemler arasında, fındık bahçelerinin iyi havalanmasını sağlamak, aşırı sulamadan kaçınmak ve yaprakların kurumasını teşvik etmek yer alır. Ayrıca, kimyasal mücadele de önemlidir. Uygun fungisitlerin zamanında ve doğru dozda uygulanması, hastalığın kontrol altına alınmasında etkili olabilir.
Sonuç olarak, fındık küllemesi, fındık üreticileri için ciddi bir tehdit oluşturan bir hastalıktır. Hem kültürel hem de kimyasal mücadele yöntemlerinin bir arada kullanılması, bu hastalığın yayılmasını önlemede ve kontrol altına almada en etkili yoldur. Bu nedenle, fındık üreticilerinin bu konuda bilinçli ve dikkatli olmaları büyük önem taşır.
Fındık küllemesi, fındık üreticileri için önemli ekonomik kayıplara neden olabilen bir hastalıktır. Ekonomik zararlarının başlıca nedenleri şunlardır:
Bu nedenlerle, fındık küllemesi hem kısa vadede hem de uzun vadede fındık üreticileri için ciddi ekonomik zararlar doğurabilir. Bu zararın minimize edilmesi için etkili bir şekilde hastalık yönetimi ve kontrol stratejileri uygulanmalıdır.
Fındık küllemesi ile mücadelede kullanılan yöntemler iki ana kategoriye ayrılır: kültürel önlemler ve kimyasal mücadele.
Kültürel Önlemler
Kimyasal Mücadele
Fındık küllemesi ile mücadelede kullanılan başlıca fungisitler şunlardır:
Kimyasal Mücadelede Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bu fungisitler, fındık küllemesi ile etkili bir şekilde mücadele etmek için kullanılan başlıca kimyasal maddelerdir. Uygulamaların doğru ve zamanında yapılması, hastalığın kontrol altına alınmasında büyük önem taşır (Tarfin) (HortiTurkey) (ACARINDEX – Academic Researches Index)
Alternatif ve Biyolojik Yöntemler
Bu yöntemlerin bir arada kullanılması, fındık küllemesi ile mücadelede en etkili sonuçları verebilir. Uygulamaların doğru zamanlarda ve uygun şekilde yapılması, hastalığın yayılmasını ve ekonomik zararları minimize etmek açısından büyük önem taşır.
Fındık küllemesi ile ilgili basında çıkan bazı önemli haberler şu şekildedir:
Karadeniz Bölgesi’nin en önemli geçim kaynaklarından olan fındıkta külleme hatalığı etkisini sürdürmeye devam ediyor. Konuya dikkat çeken Türkiye Ziraat Odaları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Arslan Soydan, üreticilerin ilaçlamayı ihmal etmemeleri gerektiğini söylenmektedir (BİRGÜN).
Bu haberler, fındık küllemesi hastalığının ekonomik etkileri ve mücadele yöntemleri hakkında kamuoyunu bilgilendirmekte ve üreticilere rehberlik etmektedir.
“Doğanın dengesini bozan her hastalık, insana mücadele ve öğrenme fırsatı sunar.”
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Bitki Sağlığı Kliniği Uygulama ve Araştırma Merkezi
X (Twitter): @bitkiklinigi @Aysunuysal2
Instagram: hmku_bisak
Prolignöz asit, halk arasında bilinen adıyla odun sirkesi, piroliz yöntemiyle elde edilen organik bir sıvıdır. Odun ve bitkisel atıkların yüksek sıcaklıklarda oksijensiz ortamda ısıtılması sonucu oluşur. Odun sirkesi, tarihsel olarak Asya’da özellikle Japonya ve Kore’de geleneksel tarımda yaygın olarak kullanılmıştır. Günümüzde, tarımdan sanayiye, çeşitli alanlarda uygulama bulmaktadır. Bu makalede, prolignöz asidin üretim sürecini, yurtdışı ve yurtiçi kullanımını ve tarımsal alanlardaki uygulamalarını inceleyeceğiz.
Prolignöz Asit Üretim Süreci
Odun sirkesi üretiminde kullanılan temel hammadde, odun ve bitkisel atıklardır. Üretim süreci piroliz yöntemiyle gerçekleştirilir. Piroliz, organik maddelerin yüksek sıcaklıkta ve oksijensiz ortamda ısıtılması işlemidir. Bu işlem sırasında, organik maddeler gaz, sıvı ve katı ürünlere ayrışır. Elde edilen sıvı ürün, prolignöz asit olarak adlandırılır.
Piroliz Süreci:
Piroliz sürecinde dikkat edilmesi gereken faktörler arasında sıcaklık kontrolü, hammadde kalitesi ve reaktör tasarımı yer alır. Üretim sırasında oluşan yan ürünler, biyokömür ve pirolitik gazlar da değerlendirilebilir. Biyokömür, toprak iyileştirici olarak kullanılırken, pirolitik gazlar enerji üretiminde değerlendirilebilir.
Yurtdışı ve Yurtiçi Kullanımı
Prolignöz asit, dünyada ve Türkiye’de çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Dünyada; özellikle Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerde tarımda yaygın olarak kullanılır. Bu ülkelerde yapılan araştırmalar, odun sirkesinin bitki büyümesini teşvik ettiğini, hastalıkları kontrol altına aldığını ve toprak kalitesini artırdığını göstermiştir.
Yurtdışında ayrıca, prolignöz asidin endüstriyel uygulamaları da yaygınlaşmaktadır. Odun sirkesi, doğal bir böcek ilacı ve mantar önleyici olarak kullanılmakta, aynı zamanda hayvan yemlerinde katkı maddesi olarak değerlendirilmektedir. Avrupa ve Amerika’da da odun sirkesi üzerine yapılan araştırmalar artmakta ve yeni uygulama alanları keşfedilmektedir.
Türkiye’de ise prolignöz asidin kullanımı henüz gelişme aşamasındadır. Ancak son yıllarda, tarımsal alanlarda kullanımına yönelik ilgi artmaktadır. Türkiye’de yapılan araştırmalar, odun sirkesinin bitki gelişimini desteklediğini ve toprak iyileştirme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Türkiye’de odun sirkesinin üretimi ve kullanımıyla ilgili yasal düzenlemeler ve standartlar oluşturulmaya başlanmıştır.
Tarımsal Alanlarda Kullanımı
Prolignöz asit, tarımsal alanlarda çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. Bitki gelişimini teşvik etmek, hastalıklarla mücadele etmek ve toprak iyileştirmek için etkili bir araçtır.
Bitki Gelişimi ve Hastalık Kontrolü: Odun sirkesi, bitki köklerinin büyümesini teşvik eder ve bitkilerin hastalıklara karşı direncini artırır. İçeriğindeki asitler ve organik bileşikler, bitki besinlerinin alımını kolaylaştırır ve mikroorganizma aktivitesini düzenler.
Toprak İyileştirme: Toprağa uygulandığında, prolignöz asit toprak yapısını iyileştirir ve organik madde miktarını artırır. Bu da toprak verimliliğini artırır ve bitki büyümesini destekler. Ayrıca, toprağın su tutma kapasitesini artırarak kuraklık dönemlerinde bitkilerin suya erişimini kolaylaştırır.
Tarım Zararlılarıyla Mücadele: Odun sirkesi, doğal bir böcek ilacı olarak kullanılabilir. Bitkilerin üzerine püskürtüldüğünde, zararlıları uzak tutar ve bitkilerin sağlığını korur. Aynı zamanda, mantar ve bakteriyel hastalıkların yayılmasını engelleyerek ürün kayıplarını azaltır.
Çiftçiler için Pratik Uygulama Önerileri:
Sonuç ve Gelecek Perspektifleri
Prolignöz asit, sürdürülebilir tarım ve endüstri uygulamaları için büyük bir potansiyele sahiptir. Gelecekte, odun sirkesinin yeni kullanım alanlarının keşfedilmesi ve mevcut uygulamaların optimize edilmesi, bilimsel araştırmaların odak noktası olmalıdır. Prolignöz asidin, çevre dostu ve ekonomik bir çözüm olarak, tarım ve sanayide daha yaygın bir şekilde kullanılacağı öngörülmektedir.
Bu makalede, prolignöz asidin üretim süreci, yurtdışı ve yurtiçi kullanımı ve tarımsal alanlardaki uygulamaları incelenmiştir. Odun sirkesinin, hem çevresel hem de ekonomik açıdan sürdürülebilir bir kaynak olarak önemi büyüktür. Bilimsel araştırmaların ve uygulamaların artırılmasıyla, prolignöz asidin gelecekteki potansiyeli daha da genişleyecektir.
Türkçe ve İngilizce Litaretürler
Pirolignöz asit, yaygın olarak odun sirkesi olarak bilinen ve biyokütlenin pirolizi sırasında elde edilen bir üründür. Tarımda ve çeşitli biyolojik uygulamalarda geniş bir kullanım alanı bulmaktadır. Bu asit, asetik asit, metanol ve fenol gibi çeşitli organik bileşenlerden oluşur ve biyoaktif kömür ile birlikte kullanılabilir.
Odun sirkesi, bitki hastalıklarına karşı antifungal özellikleri ile dikkat çeker. Özellikle buğday, domates, salatalık gibi bitkilerde mantar hastalıklarına karşı etkili olup, toprak nematodlarına karşı direnç sağlamaktadır. Ayrıca bitki büyümesini teşvik edici özelliklere sahiptir ve gübre kullanımını azaltarak sürdürülebilir tarım uygulamalarına katkı sağlar. Çeşitli çalışmalarda, odun sirkesinin bitki fotosentezini iyileştirdiği ve toprağın mikrobiyolojik yaşamını desteklediği gösterilmiştir (Home) (Havatopraksu).
Odun sirkesi aynı zamanda hayvancılıkta da kullanılmaktadır. Kanatlı hayvanlarda ve büyükbaş hayvanlarda sindirimi iyileştirici ve yem verimliliğini artırıcı etkileri olduğu belirtilmiştir. Mantar ve virütik hastalıklara karşı da koruyucu etkileri vardır (Havatopraksu).
Özellikle, odun sirkesinin farklı kullanım oranları ve yöntemleri mevcuttur. Örneğin, 1:200 oranında seyreltilerek toprak destekleyici olarak kullanılabilirken, yaprak gübresi olarak 1:300 oranında seyreltilmiş çözeltiler tercih edilmektedir. Böcek kovucu olarak ise 1:20 oranında kullanılması önerilmektedir (Home).
Odun sirkesi ile ilgili bilimsel makalelerden bazıları, odun sirkesinin tarımda pestisitlerin yerine kullanılabilirliği ve çevresel sürdürülebilirlik açısından sağladığı avantajları incelemektedir (Home) (Home). Bu çalışmalar, odun sirkesinin gelecekte daha yaygın bir şekilde kullanılabileceğine dair önemli bulgular ortaya koymaktadır.
Odun Sirkesi: Kimyasal Bileşimi ve Biyolojik Etkiler (MDPI)
Bu çalışma, odun budama atıklarından elde edilen odun sirkesinin kimyasal bileşimini ve biyolojik aktivitelerini incelemektedir. Araştırmada, odun sirkesinin asetik asit ve fenoller gibi yüksek konsantrasyonlara sahip olduğu ve düşük konsantrasyonlarda çileklerdeki nematod enfeksiyonlarını azaltabileceği bulunmuştur. Ayrıca, zeytin sineği üzerinde repellent etkisinin olmadığı ve sera koşullarında çilek bitkilerinde yüksek konsantrasyonlarda fitotoksik etkiler gösterdiği belirtilmiştir (MDPI).
Kolza Bitkisinde Odun Sirkesi Kullanımı (MDPI)
Bu makale, odun sirkesinin bitki büyüme düzenleyicisi olarak kullanımını ele almaktadır. Araştırma, odun sirkesi püskürtmenin kolza bitkisinde mahsul verimini, yaprak alanını ve bitki başına kapsül sayısını artırdığını göstermektedir. İki yıllık bir çalışma süresince, odun sirkesi uygulanan kolza bitkilerinde tohum verimi, yaprak alan indeksi ve bitki başına kapsül sayısı kontrol grubuna kıyasla önemli ölçüde artmıştır. Ayrıca, odun sirkesi ile birlikte diğer büyüme düzenleyicilerinin kombinasyonlarının da verim ve kalite üzerinde olumlu etkileri olduğu belirtilmiştir (MDPI).
Litchi chinensis’den Odun Sirkesi (MDPI)
Bu araştırma, Litchi chinensis’den üretilen odun sirkesinin antioksidan ve antibakteriyel özelliklerini incelemektedir. Gaz kromatografisi-kütle spektrometresi (GC-MS) kullanılarak ana kimyasal bileşenler belirlenmiş ve odun sirkesinin çeşitli bakteri türlerine karşı etkinliği değerlendirilmiştir. Çalışma, odun sirkesinin yüksek antioksidan aktiviteye sahip olduğunu ve geniş bir antibakteriyel spektrumda etkili olduğunu göstermektedir (MDPI).
Permakültür Araştırma Enstitüsü (Permaculture News)
Bu makale, tarım ve hayvancılıkta odun sirkesinin pratik uygulamalarını tartışmaktadır. Özellikle, odun sirkesinin toprak kalitesini iyileştirmek, zararlıları kontrol etmek ve hayvanların sindirim sağlığını artırmak için nasıl kullanılabileceğini açıklamaktadır. Örneğin, odun sirkesi ve biyoaktif kömürün çiftlik hayvanlarının sindirim sistemine faydalı etkiler sağlayabileceği ve metan gazı üretimini azaltarak çevresel yararlar sağlayabileceği belirtilmektedir (Permaculture News).
Odun Sirkesi Üretim Teknikleri (Allen Press)
Bu makale, odun sirkesi üretim tekniklerine genel bir bakış sunmaktadır. 200 litrelik varil fırınları, Casamance taş ocakları ve hidrotermal süreçler gibi çeşitli piroligneöz sıvı elde etme teknikleri detaylandırılmaktadır. Ayrıca, odun sirkesinin rafinasyon süreci ve farklı endüstrilerdeki çeşitli uygulamaları açıklanmaktadır. Odun sirkesinin, tarım, zooteknik ve veterinerlik uygulamaları için yüksek saflık derecesine ulaşması gerektiği ve bunun için rafinasyonun önemli olduğu vurgulanmaktadır (Allen Press).
Bu kaynaklar üzerinden daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz:
Uysal’ın 2024 tarihli makalesi, Monilinia laxa’nın neden olduğu kahverengi çürüklük hastalığının kontrolünde odun sirkesinin etkinliğini araştırmaktadır. Çalışmada, odun sirkesinin kimyasal bileşimi ve biyolojik aktiviteleri incelenmiş ve Monilinia laxa’ya karşı potansiyel antifungal özellikleri belirlenmiştir. Araştırma, odun sirkesinin bu patojene karşı doğal ve çevre dostu bir kontrol yöntemi olarak kullanılabileceğini öne sürmektedir.
Daha fazla bilgi için makalenin tamamına buradan ulaşabilirsiniz.
Wendell Berry: “Toprak sağlığı, insan sağlığı ve çevre sağlığı birbirine bağlıdır.”
BİTKİ SAĞLIĞI 
Leave a comment